Waar alpineskiërs van een steile helling zo snel mogelijk beneden moeten komen, vinden langlaufwedstrijden plaats op een vlakkere ondergrond. Om snelheid te maken, gebruikt een langlaufer spieren in heel het lichaam. Met de armspieren zet hij kracht op de skistokken en met de beenspieren probeert hij de ski’s zo goed mogelijk te laten glijden. Een ander groot verschil met het alpineskiën is dat langlaufski’s een stuk dunner zijn.
De sport is ontstaan in Scandinavië. Al 5000 jaar geleden gebruikten mensen stukken hout om zich sneller voort te bewegen door de sneeuw. De sport is dan ook mateloos populair in Noorwegen, Zweden en Finland. Voor Noren is langlaufen zelfs volkssport nummer één. Wat schaatsen voor Nederlanders is, is langlaufen voor Noren.

WK Seefeld | Johaug oppermachtig op 30 km langlaufen

Tour de Ski
Tour de Ski | Rothe tikt als eerste aan na uitputtende beklimming in Val di Fiemme
04/01/2022 OM 16:45

Klassieke stijl vs vrije stijl

In het langlaufen zijn er wedstrijden in twee verschillende stijlen. De klassieke stijl is zoals de naam al aangeeft het oudst. Bij de klassieke wedstrijden wordt er gebruik gemaakt van de kenmerkende langlaufsporen of ook wel loipes. Atleten moeten hun ski’s namelijk parallel naast elkaar houden. Gebruik van de sporen is optioneel, atleten mogen ook naast de sporen skiën. Ook kunnen de skiërs van spoor wisselen, ze mogen daarbij echter geen atleten hinderen.

In de klassieke stijl zijn er drie technieken. Het dubbelstokken, diagonaalpas en de vissengraattechniek. Op een vlakke ondergrond zal een skiër de dubbelstoktechniek gebruiken. De voeten blijven naast elkaar en de twee skistokken worden tegelijkertijd in de sneeuw gestoken om zoveel mogelijk kracht te zetten. Zodra er geklommen moet worden, is de diagonale pas het meest geschikt. De diagonale pas lijkt het meest op lopen of rennen.

Tour de Ski | Klaebo verslagen in spannende massastart

Zodra het linkerbeen vooruit wordt gezet gaat ook de rechterarm vooruit. De volgende pas is het omgekeerd. De vissengraattechniek wordt alleen ingezet op zware klimmen. De atleet doet daarbij zijn voeten iets naar buiten waardoor de ski’s de vorm van een ‘v’ of een vissengraat krijgen.
In wedstrijden in de vrije stijl zijn er geen sporen op de baan. Met een schaatsachtige beweging glijdt de skiër vooruit. Op het vlakke worden de skistokken gelijktijdig in de sneeuw gestoken. Op de helling gaan de stokken om de beurt in de sneeuw. De vrije stijl gaat een stuk sneller dan de klassieke stijl. Door de hogere snelheden is de techniek minder een doorslaggevende factor.
Als een skiër een verkeerde stijl gebruikt, krijgt hij een waarschuwing of een diskwalificatie. Atleten krijgen een waarschuwing als zij anderen hinderen of vals starten. Na twee gele kaarten volgt diskwalificatie.

Disciplines

Naast de verschillende stijlen zijn er ook nog verschillende disciplines die in beide stijlen gereden worden. De disciplines zijn onder te verdelen in de sprint en lange afstanden.
De sprint is het meest spectaculaire onderdeel in het langlaufen. Op een parcours van iets meer dan een kilometer proberen zes atleten als eerste over de finish te komen. De wedstrijden worden gehouden in een knockout-systeem zodat de winnaar zich met succes door een kwart- en halve finale heeft geknokt. Per heat gaan twee atleten door naar de volgende ronde.
Naast de sprint is er ook nog de teamsprint. Twee skiërs per land rijden om de beurt een ronde. Na zes rondjes, elke atleet skiet er drie, wint het team dat als eerste over de streep komt.

In de lange afstanden wordt er een onderscheid gemaakt tussen individuele starts, achtervolgingen en massastarts. Individuele wedstrijden zijn als het ware tijdritten, waarbij de skiërs om de beurt starten. De atleet die de snelste tijd neerzet, wint de wedstrijd.

Tour de Ski | Klaebo terug aan top van het klassement

Achtervolgingen vinden alleen plaats in meerdaagse wedstrijden. De startvolgorde wordt bepaald door de stand in het algemene klassement. De leider van de wedstrijd mag als eerste starten. De rest volgt op het aantal seconden dat zij achterstaat op de leider in het klassement. Tijdens WK’s of Olympische Spelen zijn er geen achtervolgingswedstrijden.
Tijdens massastarts start het veld zoals de naam al zegt als een grote groep, of massa. Lange afstandswedstrijden kunnen in het seizoen variëren tussen de 5 en 50 kilometer (mannen) of 30 kilometer (vrouwen). Op het WK en Olympische Spelen zijn er bij de vrouwen wedstrijden over 10 (individueel), 15 en 30 (beiden massastart) kilometer. Bij de mannen zijn de wedstrijden 15, 30 en 50 kilometer lang. Daarnaast is er ook nog een estafette.
Een aparte wedstrijd is de skiathlon. In deze discipline worden de klassieke en vrije stijl samengevoegd. Op WK’s en Olympische Spelen zijn de wedstrijden 15 kilometer bij de vrouwen en 30 kilometer bij de mannen. De eerste helft van de wedstrijd wordt in de klassieke stijl uitgevoerd. Hierna wisselen de skiërs hun dunnere klassieke ski’s in voor bredere ski’s die geschikt zijn voor de vrije stijl.

Langlauf Lahti | Alexander Bolshunov gediskwalificeerd na waanzinnige tackle

Wax

Een van de meest fascinerende aspecten in het langlaufen is de wax. Net als bij andere ski- en snowboarddisciplines worden de ski’s met een wax ingevet om de ski zo goed mogelijk te laten glijden. In de klassieke stijl wordt het midden van de ski met een kickwax ingevet om extra grip te krijgen op de gladde sneeuw.

Het vinden van de juiste wax is een lastige klus. Een ski met veel grip glijdt minder snel, waardoor energie wordt verspild in afdalingen en op het vlakke. Te weinig grip zorgt weer voor glijpartijen wanneer het bergop gaat. Ook spelen de temperatuur van zowel de sneeuw als de lucht, de vochtigheid van de sneeuw en zelfs de vorm van de sneeuwvlokken een rol in het bepalen van de juiste wax. Vooral bij temperaturen iets boven of rond het vriespunt kan de wax echt een doorslaggevende factor zijn.
Er zit een groot verschil tussen de voorzieningen die de verschillende teams hebben bij het kiezen van de juiste wax. Een groot team als Noorwegen of Zweden heeft een grote uitklapbare wax-vrachtwagen tot zijn beschikking waarin de ski’s onder de beste omstandigheden gewaxt kunnen worden. Een team van dertig techneuten houdt zich bezig met het waxen van de ski’s. Kleinere landen hebben deze luxe niet.

Waar moet je dit seizoen op letten?

In het langlaufen is tegenwoordig een van de meest interessante tweestrijden aan de gang. De Rus Alexander Bolshunov en de Noor Johannes Klaebo zijn twee vergelijkbare atleten die het op verschillende disciplines met elkaar aan de stok hebben. Beide mannen kunnen goed uit de voeten op zowel de kortste afstand (sprint) als langste afstand (50 kilometer). De twee kemphanen komen elkaar dus vaak tegen. Klaebo won in 2018 en 2019 de overall wereldbeker. In 2020 en 2021 won Bolshunov die.
Op de wereldkampioenschappen in 2021 in Oberstdorf kwamen de mannen elkaar weer tegen in de laatste 100 meter van de 50 kilometer massastart. De strijd tussen de twee beleefde daar een hoogtepunt. Bolshunov ging als leider de laatste meters in, maar brak een stok. Klaebo won de sprint, maar werd later gediskwalificeerd doordat hij de Rus gehinderd zou hebben.

De finish van het WK in 2021 kende een groot drama: Bolshunov brak zijn skistok en Klaebo (12) werd gediskwalificeerd

Foto: Getty Images

Bij de vrouwen is het opletten of iemand dit seizoen Therese Johaug kan bedreigen. De veertienvoudig wereldkampioene is weer helemaal terug na een dopingschorsing waardoor ze de spelen in PyeongChang moest missen. Op de wereldkampioenschappen eerder dit jaar ging de Noorse naar huis met vier gouden medailles. Ze won alle langeafstandsmedailles. De grootste concurrent voor Johaug is de Zweedse Frida Karlsson. Zij versloeg Johaug al eens in Noorwegen in de belangrijkste wedstrijd van het jaar: de Holmenkollenrennen.

Tour de Ski | Prachtige strijd Johaug-Oestberg tot de finish

Waar kijk je?

De volledige Wereldbeker-cyclus langlaufen plus de Olympische Spelen krijgen deze winter volop zendtijd. Eurosport zendt volop langlaufen uit en als er een keer geen langlaufen op televisie is, kun je altijd nog terecht op discovery+ voor een volledig reclamevrije stream.
Tour de Ski
Tour de Ski | Rothe tikt als eerste aan na uitputtende beklimming in Val di Fiemme
04/01/2022 OM 16:45
Tour de Ski
Tour de Ski | Nepryaeva eerste Russische eindwinnares na slopende finish bergop
04/01/2022 OM 13:09