MotoGP-commentator Frank Weeink zet ze in de schijnwerpers.

Barry Sheene ging in 1977 de geschiedenis in als de man die de hoogste gemiddelde snelheid ooit reed in een recordronde. Hij deed dat op de oude lange baan van Francorchamps.

Foto: Getty Images

MotoGP
MotoGP | Valentino Rossi test positief op corona
15/10/2020 OM 16:58

Een beetje vreemd is het wel: vijf Nederlanders wisten ooit de Dutch TT te winnen, zeven wonnen er de Grand Prix van België op Spa Francorchamps. Voor duizenden fans betekenden Assen en Francorchamps decennia lang een vanzelfsprekend een-tweetje. Als de TT geweest was, kon je een week later op een reprise getrakteerd worden op een fantastische baan in de schilderachtige Ardennen. In diezelfde Ardennen kon je ook getrakteerd worden op heel veel regen, iets waar Nederlandse coureurs doorgaans geen hekel aan hadden. Aalt Toersen bekroonde in 1970 een fenomenale wedstrijd op een Nederlandse Jamathi met een overwinning. De mooiste uit zijn carrière, vond hij zelf, omdat hij als allerlaatste was gestart, maar op de streep toch een fraaie voorsprong had op wereldkampioen Angel Nieto. Hoewel hij het gedeeltelijke stratencircuit met 14,1 kilometer eigenlijk te lang vond voor een 50 cc-fietsje, was Jan de Vries er in 1971 én in 1973 de beste. “Je lag maar met je kin op de tank op die lange rechte stukken. Je dacht steeds 'het kan niet goed gaan met zo'n motortje op 16.000 toeren'”, vertelde de nu 76-jarige De Vries. Het waren de jaren waarin de voormalige grasbaanracer ook wereldkampioen werd in de lichtste klasse – de Dutch TT won De Vries echter nooit. In 1973 schalde het Wilhelmus maar liefst twee keer keer door de groene Ardenner heuvels. Dankzij Jos Schurgers. De timide en eigenzinnige Schurgers zorgde in 1971 nog samen met De Vries voor een Nederlandse één-twee in de 50 cc-klasse. Schurgers startte in 1973 met een eigenbouw Bridgestone tweecilinder 125 cc-machine. Met de prachtig gelijnde Bridgestone, een van oorsprong Japans product, motorisch en frame-technisch volledig aangepast naar Schurgers' inzichten, beleefde de Nederlander zijn 'finest hour' in Francorchamps. Schurgers won zijn enige grand prix, de enige voor constructeur Bridgestone ook, op weg naar een derde plaats in de 125 cc-eindstand van dat jaar.

Wil Hartog won op grootse wijze de 500 cc-race in 1978.

Foto: Getty Images

Vijf jaar later was het de beurt aan Wil Hartog. De 'Witte Reus' had een week eerder de beschikking gekregen over de fabrieks-Suzuki van de zwaar gecrashte Pat Hennen. In Assen viel zijn vijfde plaats niet mee, in Francorchamps rechtte hij zijn lange rug op grootse wijze. Zijn opdracht was om te rijden in dienst van teamgenoot, regerend wereldkampioen en titelkandidaat Barry Sheene. “Ik mocht alleen winnen als ik Kenny (Roberts) achter me kon houden”, herinnerde Hartog zich die opzienbarende race van 1978 levendig. “Tijdens de wedstrijd begon het te druppelen ik voelde hem een paar keer glijden.” In de voorlaatste ronde toonde de Suzuki-crew Hartog een pitboard met het verlossende 'GO'. Ontketend en bevrijd, sloeg de man uit Abbekerk een gat van zestien seconden naar tweede man Roberts. De balende Sheene werd derde. Hartog: “Barry was even een slechte verliezer. Ik had daar wel begrip voor, hoor. Het was de frustratie van een verslagen sportman. Na afloop heeft hij me nog wel keurig met zijn Rolls Royce naar mijn hotel gebracht.”

Toch ging Sheene wel voor eeuwig de recordboeken in. In 1977 had hij op weg naar de zege 3 minuten en 50,3 seconden nodig om het 14,1 kilometer lange circuit te ronden. Dat betekende een gemiddelde snelheid van 220,721 km/u – een 'wereldrecord' dat nooit en nergens verbeterd is.

In 1974 draaide hij een ronde te vroeg het gas dicht, in 1979 won Henk van Kessel de geboycotte 50 cc-race in Francorchamps.

Foto: Getty Images

Het inkorten van het veeleisende circuit tot 6.947 meter in 1979 ontdeed Francorchamps deels van haar charme; de nieuwe asfaltlaag had echter desastreuze gevolgen voor de eerste editie op het vernieuwde permanente omloop. Regen maakte racen uitermate riskant en en masse besloten de fabrieksrijders tot een boycot. Er werd echter wél gereden. En met Nederlands succes. De eigenzinnige Henk van Kessel, de 50 cc-wereldkampioen van 1974, voelde er niets voor om zich onder druk te laten zetten door grote namen. In zijn kampioensjaar liet de Brabander de winst tussen de vingers doorglippen toen hij als leider een rondje te vroeg in de remmen kneep. Vijf jaar later was hij de snelste van een gedecimeerd veld zonder de toppers. “De grote mannen riepen op tot een staking, onder aanvoering van de jongens uit de 500 cc-klasse”, aldus Van Kessel. “Misschien was daar de eenheid ook wat groter, maar ik had voor mezelf al besloten dat ik zou rijden.” Drie jaar daarvoor sloot Van Kessel zich aan bij een staking, waarna kort voor de race rijders terugkeerden op hun harde uitspraken. “We hebben zelfs een verklaring ondertekend. Toen heb ik me voorgenomen dat ik nooit meer mee zou doen aan dat soort acties.”

Van Kessel won de wedstrijd voor landgenoot Theo Timmer. “Het was een bijzondere wedstrijd op een prachtig circuit. Maar ik ben niet heel erg trots op die overwinning. Anderzijds staat er natuurlijk nergens in de uitslagen waarom ik die race gewonnen heb. Hij had voor mij minder waarde. Ik won, maar ik had liever iedereen aan de start gezien.”

Egbert Streuer, hier met Bernard Schnieders, won twee maal de Grand Prix van België met geral de Haas.

Foto: Getty Images

Tien jaar later was Hans Spaan een week na zijn gedenkwaardige overwinning superieur in een kletsnat Spa. Egbert Streuer maakte het Nederlandse feest compleet door met passagier Geral de Haas de zijspanrace te winnen. Een jaar later herhaalde hij dat kunstje nog eens.

Wayne Rainey ging de boeken in als de laatste winnaar van een 500 cc-race in Francorchamps. Hij won er de laatste grand prix in 1990.

Foto: Getty Images

Tijdens het seizoen 1990 werd ook de laatste Grand Prix van België gereden. Het circuit, met iconische bochten als de bloedstollende links-rechtse Raidillon (Eau Rouge), Stavelot, het ultrasnelle Blanchimont en natuurlijk de haakse La Source, verdween helaas omdat het te gevaarlijk werd geacht. Hoewel er recent weer over gesproken is, lijkt de kans klein dat er ooit weer een MotoGP-race verreden wordt in Francorchamps. Het 'adieu' in 1990 was in stijl. Wayne Rainey staat in de boeken als laatste winnaar van een 500 cc-race in Spa Francorchamps. Er zijn mindere namen te verzinnen. Zoals die van Dennis Ireland, de vergeten winnaar van de geboycotte grand prix van 1979.

MotoGP
The In Lap S01E28 | Petrucci perfect in Frankrijk
14/10/2020 OM 18:31
MotoGP
The In Lap S01E28 | Petrucci perfect in Frankrijk
14/10/2020 OM 17:13