Er valt genoeg te genieten als de dagen korter worden, want de cross behoort tot de spectaculairste onderdelen van het wielrennen. Het is dan wel zo leuk als je ook weet waar je op moet letten, hoe de klassementen werken en welke renners je in de gaten moet houden.
Precies daarvoor is dit artikel bedoeld. Wat is het verschil tussen de Wereldbeker, Superprestige en X2O-trofee? Domineren de Belgen bij de mannen, de Nederlanders bij de vrouwen of heeft het verhaal een diepere laag en waar moet je op letten als je naar de cross zit te kijken op Eurosport of discovery+?
We zetten het allemaal op een rijtje. Maar wat is veldrijden nu precies? Veldrijders moeten met hun fiets zo snel mogelijk een afgebakend parcours afleggen en in tegenstelling tot bij wegwielrennen is het merendeel van dit parcours onverhard en rijden de renners door bossen, over velden, in het zand en soms zelfs door een sloot. Dit alles gebeurt op banden van maximaal 33 millimeter breed.
Veldrijden
X2O Trofee | Laurens Sweeck heeft langste adem in Hamme
6 UUR GELEDEN

WK Oostende | Mathieu van der Poel pakt vierde wereldtitel voor van Aert

Het gebeurt regelmatig dat er ondertussen ook nog hoogtemeters moeten worden afgelegd – fietsend of door trap te lopen – om het nog zwaarder te maken. Een nieuwe aanwinst in de categorie kunstmatige hindernissen is het zogeheten ‘wasbord’, een soort moguls die met de fiets bedwongen moeten worden.
Soms is fietsen op een deel van het parcours niet eens mogelijk en moet er gelopen, geklommen of geklauterd worden, al dan niet met de fiets op de schouder. Over het algemeen duurt een veldrit een uur en stelt de organisatie op basis van de eerste rondetijden vast hoe vaak het parcours precies moet worden gerond.

Wereldbeker en Superprestige

Tijdens dat uur blijkt keer op keer al snel dat veldrijders geen watjes zijn. Er wordt gevallen en weer opgestaan en wie liever schoon is dan vies, kan maar beter niet aan de start verschijnen. Van fiets wisselen in de materiaalpost is ook meer regel dan uitzondering. De begeleiding ontdoet de fiets dan snel van alle viezigheid, zodat daarna weer enkele bochten op een schone fiets kan worden gereden. De banden hebben dan weer grip en het schakelmechanisme en de remmen zijn weer schoon.
Er wordt gestreden in diverse klassementen. De Wereldbeker is het meest aansprekende klassement van allemaal. Het is immers niet voor niks de Wereldbeker. De Wereldbekercyclus bestaat in het wielerjaar 2021/2022 uit maar liefst zestien crossen, wat een uitbreiding betekent van de kalender. Aangezien er heel wat wordt gecrosst in de winter, is hier een handig ezelsbruggetje: als er sprake is van veldrijden op zondag, dan is het een Wereldbekerwedstrijd. Bekijk hier de resterende veldritkalender.

EK Veldrijden | Lars van der Haar is de Europees kampioen

Behalve de Wereldbeker wordt er ook gestreden in de Superprestige, om de X2O-trofee en dan zijn er nog de Ethias Crossen. Wat is het verschil? De Wereldbeker wordt georganiseerd door de UCI, de internationale wielerbond, en bestaat uit crossen in heel Europa en de Verenigde Staten. De Superprestige wordt georganiseerd door Flanders Classics en bestaat uit crossen in België en Nederland.
Bij de Wereldbeker en Superprestige wordt een algemeen klassement gemaakt op basis van punten, waarbij een overwinning in de Wereldbeker (40-30-25 voor de eerste drie) een grotere marge oplevert dan in de Superprestige. Anders gezegd: natuurlijk wint de renner die de beste reeks resultaten noteert, maar in de Superprestige ligt het aantal te verdienen punten zo dicht bij elkaar – aflopend van 15 naar 1 – dat je zelfs met veel goede resultaten amper de kans krijgt om weg te lopen.
Winst in een cross om de Wereldbeker betekent uitlopen op de concurrentie, winst in een cross om de Superprestige betekent dat je niet op achterstand raakt. In beide gevallen wint de renner die de meeste punten pakt, waarbij het in de Wereldbeker dus gemakkelijker is om weg te lopen op basis van zeges of podiumplekken.

X2O-trofee en Ethias Cross

Dan is er nog de X2O-trofee. Ook hier wordt uiteraard gestreden om de winst, maar speelt de klok evenzeer een grote rol. Het klassement wordt namelijk opgemaakt aan de hand van de tijd aan de finish. Helaas waren de verschillen tijdens de zware Koppenbergcross, gewonnen door Eli Iserbyt en Clara Honsinger zo groot dat zij mogelijk direct een beslissende slag hebben geslagen.
Ook de Ethias Crossen mogen niet onvermeld blijven. Net als bij de X2O-trofee is hier de naam van een sponsor aan gehangen. De Ethias Crossen zijn een verbond van acht losse veldritten, die een samenwerking zijn aangegaan. Er zijn tijdens een Ethias Cross geen punten te verdienen en ook is er geen algemeen klassement. Het gaat vooral om de eer. Al leveren goede prestaties natuurlijk altijd aandacht op en worden de wedstrijden live uitgezonden op televisie.

EK Veldrijden | Brand kroont zich met een minuut voorsprong tot Europees kampioen

Er zijn dus heel veel crossen. Is dat een probleem? Niet op zaterdag en zondag, maar als je alle crossen van het volledige seizoen bij elkaar optelt, wordt het allemaal wel erg veel. Vergeet niet dat er ook nog hersteld en gereisd moet worden. Daarom gebeurt het dat een renner als Michael Vanthourenhout ervoor kiest om de Superprestige niet te rijden, terwijl hij tot de allerbesten behoort.
Ook de startlijst voor een Ethias Cross wil nog wel eens tegenvallen, bijvoorbeeld als er een manche uit de Wereldbeker of Superprestige kort op dat affiche staat gepland en daar wel punten voor een klassement te verdienen zijn. Dit gebeurde laatst nog in Leuven, terwijl een dag later om de Wereldbeker werd gefietst in het Tsjechische Tabor. Het volle (weg)programma is ook de reden dat Vos, Van der Poel, Van Aert en Pidcock lang niet alle of zelfs nog geen crossen hebben gereden. Simpelweg omdat het niet te doen is om maar door en door en door te gaan.

Van der Poel, Van Aert en Pidcock

Het lijkt erop dat de grote drie eind november of begin december weer aan de start verschijnt, al is het nog een beetje onduidelijk wanneer de eerste onderlinge strijd plaatsvindt. De stiekeme verwachting en absolute hoop is dat het tot een prachtige driestrijd komt tijdens het WK veldrijden, eind januari in het Amerikaanse Fayetteville. Van der Poel en Pidcock hebben het WK al omcirkeld in hun agenda, Van Aert twijfelt nog of hij hetzelfde doet.
Het is evident dat de grote mannen zodra ze weer meedoen ook direct strijden om de knikkers. Dat wil niet zeggen dat de B-garnituur nu aan de start staat, het wil vooral zeggen dat de absolute elite zich nog moet melden. Veelwinnaar Iserbyt is echt geen koekenbakker, Europees kampioen Lars van der Haar steekt in betere vorm dan de laatste jaren en Quinten Hermans heeft weer een stapje gezet, maar Van der Poel doet altijd en overal mee om de overwinning. In welke discipline of koers dan ook.
Bij de vrouwen steekt het iets anders in elkaar en is geen sprake van de grote drie, maar van de grote 3-4-5-6-7. Er is een aantal absolute toppers, waarbij het erop lijkt dat Kata Blanka Vas uit Hongarije de aansluiting weet te vinden. Aansluiting bij wie? Vos dus, maar ook Lucinda Brand (winnares van laatste EK en WK) en Denise Betsema behoren tot de elite. De elite steekt er iets minder met kop en schouders bovenuit dan bij de mannen, waardoor het groepje winnaressen over een heel seizoen genomen groter is.

Wereldbeker | Vos maakt indruk onderweg naar tweede zege in Amerika

Nederland heerst bij de vrouwen

Ook Annemarie Worst, Yara Kastelijn en de Wereldkampioene van 2020 Ceylin del Carmen Alvarado kunnen iedere wedstrijd winnen. Dit zijn nog slechts de Nederlandse troeven. En wat te denken van rensters als Clara Honsinger (Amerika) en Jolanda Neff (Zwitserland) die ook zomaar vooraan kunnen rijden op een goede dag? De afwisseling is reuze, waardoor je van tevoren nooit weet wie er gaat winnen en de cross vrijwel altijd spannend is!
Tenslotte heeft commentator en voormalig veldrijder Thijs van Amerongen nog een goede tip voor de tv-kijker. Waar moet je nu op letten zodat veldrijden nog leuker wordt om naar te kijken? “Het is heel interessant om te zien wat een renner allemaal moet kunnen. Wielrennen is heel statisch. Ja, je moet een bochtje kunnen pakken, maar in de cross speelt er nog veel meer.”

Wereldbeker | Onteketende Betsema wint in de kuil van Zonhoven

“Je moet kunnen afstappen op de snelheid, een fiets in je nek kunnen nemen, lopen met schoenen die niet geschikt zijn om op te letten, daarna weer op de fiets springen en aanzetten. Je gebruikt allerlei verschillende spiergroepen”, stipt Van Amerongen aan. “Als je gaat letten op de motoriek die bij het veldrijden komt kijken, dan zie je dat het heel lastig is en dat er veel training aan voorafgaat om het onder de knie te krijgen.”
Moet de cross internationaler worden, ligt er ooit een olympische status in het verschiet en wie van de huidige profrenners op de weg zou een goede veldrijder zijn? Als je ook antwoorden wilt op die vragen, luister dan naar een aflevering van onze wielerpodcast Kop over kop: De Grote Crosscast.

Waar kijk je?

Alle veldritten van seizoen 2021/2022 zijn live te volgen op Eurosport en geheel reclamevrij te streamen via discovery+. Het commentaar wordt verzorgd door twee duo’s: Bobbie Traksel en Sanne van Paassen verslaan de cross voor vrouwen, Jeroen van Belleghem en Thijs van Amerongen doen verslag van de cross bij de mannen.
Veldrijden
X2O Trofee | Laurens Sweeck heeft langste adem in Hamme
6 UUR GELEDEN
Veldrijden
X2O Hamme | Brand bevestigt favorietenrol in aanloop naar wereldkampioenschap
7 UUR GELEDEN