Het betreft een route die het toneel is geweest van een aantal piekmomenten in de geschiedenis van de Giro, dat van Fiorenzo Magni’s gruwzame exploten in 1956 tot het lossen van Chris Froome door Simon Gerrans in 2009.

Maar hoe hels is deze klim die de achtergrond is van deze momenten in de wielerhistorie?

Tour de France
Tour de France 2021 | Parcours, etappes, data en profielen
17/11/2020 OM 15:45

In Kroonieken lees je legendarische verhalen uit de geschiedenis van het profpeloton: Van de enorme gok van Eddy Merckx op de Galibier in 1972 – via de ontvoeringen en controverse achter de eerste Zuid-Amerikaanse winst in een grote ronde – tot het WK waar de Amerikaanse ploeggenoten Greg LeMond en Jock Boyer bittere rivalen werden. Een hoop moois dus om op terug te blikken – en veel om naar uit te zien.

'De diabolische klim die Magni de pijn deed verbijten' luisteren als podcast? Dat kan, via Spotify, Apple of jouw favoriete podcast app. Of luister hier:

Het getal 666 is, wordt beweerd, het getal van het Beest. Iets waar veel renners die de monsterlijke klim naar de Basilica San Luca in Noord-Italië kennen niet aan herinnerd hoeven te worden.

De Basilica, hoog uittorenend boven de stad Bologna, wordt bereikt via een steile 1.8 km lange klim langs een zandstenen portico die bestaat uit 666 bogen. Bij dat heiligdom bereikt de stijging zijn maximum van 16%, en elke boog oogt als een hellepoort, waar je ook zit in het peloton.

Deze klim speelde zijn rol in de Giro van 2019, aan het slot van een korte tijdrit van 8 km, de eerste etappe van de Ronde – gewonnen door Primoz Roglic. De Sloween was 47 seconden sneller dan de uiteindelijke roze trui Richard Carapaz.

Hij heeft misschien nog lang niet de roemruchte status van de Koppenberg, de Muur van Hoei of La Redoute, maar deze kuitenbijter heeft een sleutelrol gespeeld in drie eerdere Giro’s. Hier worden ook elk najaar massa’s mensen vermaakt met een ééndaagse hipster koers, en hier is ook één van de meest iconische foto’s gemaakt in de hele geschiedenis van de Corsa Rosa.

De Basilica Santuario della Madonna di San Luca

De langste portico van de wereld is een wandelpad overdekt met bogen dat zigzagt naar 274 meter boven zeeniveau tot waar de rode 18e-eeuwseBasilica staat op de funderingen van het 15e-eeuwse heiligdom dat daar oorspronkelijk was. In die kerk kan men de Byzantijnse icoon zien van de Madonna met Kind die sinds 1433 elk jaar in processie naar beneden wordt gedragen tijdens de Hemelvaart week. Het heilige schilderij staat een week opgesteld in de kathedraal van San Pietro en wordt dan weer teruggebracht in een tweede processie.

Een duivelse klim omlijnd door 666 bogen

De klim van 1.8 km begint bij Meloncello, 55 m boven de zeespiegel, en heeft een gemiddeld hellingspercentage van 10.8 %.

De 3.8 km lange colonnade begint ruim vóór het echt steil wordt als de weg onder de Pontecchio Marconi doorgaat – één van de 666 bogen die naar de top leiden. In zijn boek Mountain Higher zegt de journalist Daniel Friebe dat de bouw van de bakstenen portico 47 jaar heeft gevergd. Voor veel renners zal het aanvoelen als 47 jaar voor ze de top bereiken.

Bijna meteen krijgt de stijging dubbele cijfers en kijk je neer op de terracotta dakpannen van Bologna terwijl je de portico links van de weg kunt aaien.

“Je waant je als fietser bijna in een stadion”, zegt de Inner Ring blog. “Je rijdt omhoog en je ziet bewoners en toeristen in de portico kuieren, een altijd-aanwezig publiek wat je als klimmer maar zelden treft.”

Davide Rebelling onderweg naar zijn overwinning tijdens de 97e Giro d'Emilia, op de klim van San Luca in Bologna

Foto: Eurosport

Na het eerste steile deel vlakt de weg af onder een voetbrug in de arcade. Dan volgt een uitdagende S-bocht, de curva delle orfanelle of ‘bocht van de weeskinderen’ en dan begint het zwaarste deel van de klim, een kaarsrechte muur van 16%, de portico nu aan je rechterhand.

Na een tweede onderdoorgang vlakt het weer af naar een welkome 6% en gaat het naar de streep in de schaduw van de Basilica, de colonnade nu weer links.

Anders dan bijvoorbeeld de kerk van de Madonna del Ghisallo boven het Comomeer, die haar rol speelt in Il Lombardia en prat gaat op een bescheiden wielermuseum, kent de Basilica di San Luca op zich geen wielerhistorie. Maar, zoals de Inner Ring vermeldt, draagt ze wel het motto “Redding van de Berg”.

De renners naderen de klim naar San Luca in Bologna tijdens de 101e editie van de Giro d'Emilia in 2018

Foto: Eurosport

Een vierde bezoek na Gaul, Argentin en Gerrans

De Giro van 2019 doet de weg naar deze redding voor de vierde keer aan.

Voor het eerst was dat het geval in 1956 met een 3 km tijdrit, gewonnen door de Luxemburger Charly Gaul op een dag die toch voornamelijk herinnerd wordt dankzij de bravoure van de grijzende Italiaan Fiorenzo Magni – de eerste exponent van de ‘pijngrijns’ , heden ten dage geperfectioneerd door Fabio Aru. Eerder die dag had deze Magni zijn sleutelbeen gebroken. De 3 maal Giro kampioen bond een binnenband rond zijn stuur, nam die tussen zijn tanden en zo kon hij beter sturen en de pijn verlichten.

In 1984 kwam de Giro voor de tweede keer in San Luca. De etappezege ging naar de Italiaan Moreno Argentin. Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de Giro, deed de koers de Basilica voor de derde keer aan in 2009, toen Australië’s Simon Gerrans een onbekende Anglo-Kenyaan van team Barloworld loste en naar roem soleerde. De geloste artiest had officieel de naam Chris Froome.

In de Giro mag deze muur slechts 3 maal hebben gefigureerd, hij wordt vaker geassocieerd met de Giro dell’Emilia, de eendaagse najaarskoers die de gruwzame klim vier of vijf keer in successie aandoet.

Italie’s Alessandro de Marchi is de meest recente winnaar van deze koers eerder gewonnen door mannen als Esteban Chaves (2016), Nairo Quintana (2012), Robert Gesink(2009 en 2010), maar ook door controversiële figuren als Danilo di Luca (2008) en Davide Rebellin (2006 en 2014).

Mogelijk de meest gedenkwaardige zege dateert van 2001. De Duitser Jan Ullrich plaatste een reeks opzienbarende aanvallen, die de muur toonde in al zijn heftigheid. Hij blies onder andere Ivan Basso en Cadel Evans weg en klopte Francesco Casagrande en Rebellin in de sprint.

Het imponerendste vertoon van brute kracht zien wij echter in de Giro 1956 van Fiorenzo Magni

Even ongeacht de technische voors en tegens, Magni’s bijzondere verrichting is mogelijk het beste argument tegen tubes. Immers, zonder een voorraadje reserve binnenbanden, hadden we het moeten stellen zonder de beroemdste foto uit de gouden eeuw van het Italiaanse wielrennen.

Magni was fascist tijdens de oorlog en ooit ervan beschuldigd zich de Passo Pordoi op te hebben laten duwen. Hij was een omstreden figuur die altijd in de schaduw is gebleven van de alom geliefde Coppi en Bartali.

“Hij was de nummer drie op de weg, in populariteit op eerbiedige afstand van de andere twee,” zegt wielerschrijver Herbie Sykes woonachtig in Italië. “Drie keer won hij de Giro, maar hij werd pas een nationale held in 1956 toen hij als tweede finishte.”

Het was de laatste Giro van de 36-jarige en hij viel hard in de afdaling van Volterra in etappe 12 naar Livorno. Later bleek dat Magni zijn linker sleutelbeen had gebroken.

“In het ziekenhuis werd me verteld dat er gips om moest en dat ik moest uitstappen,” zei Magni. “Maar dat wou ik niet. ‘Morgen is het rustdag, dus doe maar niks. We zien wel’, zei ik tegen de dokter.

De volgende dag vroeg ik de dokter een elastieken band aan te leggen in plaats van gips, omdat ik wilde proberen de volgende etappe Livorno – Lucca te rijden. Dat ging goed! Ik was niet bij de eersten, maar ik haalde het. Ik kon m’n handen niet gebruiken en versleet vier paar schoenen met remmen. Toen ging ik over de Apennijnen. Maar de tijdrit bergop naar San Luca zou me te veel zeer doen.

Magni’s mekanieker, Faliero Masi kwam toen met het idee. In plaats dat Magni de handdoek gooide en zich liet ingispen – zoals de dokter had geadviseerd – Bond Masi een binnenband aan het stuur zodat Magni zijn tanden daarin kon zetten bij die stijging van 16%: zo hield hij beter zijn balans en kon hij de pijn wat verzachten.

De dag nadat de vastberaden Italiaan zijn tanden had stukgebeten op de binnenband onderweg naar San Luca, was hij niet in staat normaal te remmen en nauwelijks te sturen. Hij kwam ten val in de Apennijnen in een afdaling en brak zijn opperarmbeen.

“Ik had niet genoeg kracht in mijn linker arm en ik raakte een gat in de weg en viel. Ik kwam terecht op mijn al gebroken bot en viel flauw van de pijn. Er kwam een ambulance om me naar het ziekenhuis te brengen. In die ambulance kreeg ik water en ik kon weer staan. Toen ik door had dat ik onderweg was naar een ziekenhuis, gaf ik een brul en beval de chauffeur te stoppen. Ik wilde niet opgeven.”

Tot ieders verbazing stapte Magni weer op de fiets en voltooide de rit. Vier dagen later, in de Dolomieten reed hij de Stelvio met twee gebroken botten over en finishte als tweede in etappe 19. De volgende dag gaf bijna het halve peloton op – inclusief roze trui Pasquale Fornara – in een apocalyptisch sneeuwdecor op Monte Bondone; bikkel Magni was daar niet bij!

Charly Gaul – de Engel der Bergen – reed zich in het roze hoewel hij een achterstand had van 17 minuten op leider Pasquale Fornara. Magni was zijn naaste rivaal. In zijn laatste Giro trotseerde Magni alles en iedereen en eindigde als tweede, op slechts 3’37” van Gaul. Slechts 43 renners van de 105 starters haalden Milaan.

Pas na de koers was Magni eindelijk bereid het twee weken oude doktersadvies te volgen.

De mythische foto van Magni met zijn tanden in de binnenband werd de meest gevierde foto uit de gouden tijd van het Italiaanse wielrennen. Hij legt het enige terrein bloot waarop de Derde Man Coppi en Bartali zijn hielen kon laten zien.

“Magni had wat de Italianen ‘grinta’ noemen”, zegt Sykes. Zoiets als ‘hardheid’. “Of ‘cattiveria’ (slechtheid) .” Hij was spijkerhard. Wat hij te kort kwam in klasse maakte hij goed met wil en lef.”

John Foot, auteur van Pedalare! Pedalare! , een geschiedenis van de Giro d’Italia, zegt dat Magni een vergroting van de foto had hangen boven zijn bureau in zijn auto showroom in Monza, waar hij doorwerkte ver voorbij zijn pensioen.

Goud voor Argentin in 1984

28 Jaar later, in de Giro van 1984, won Moreno Argentin op de San Luca in de Italiaanse kampioenstrui na een goed getimede explosie in de slotmomenten. Laurent Fignon behield het roze.

Geen Froome aan de top van de le-Gerran-dary klim in 2009

Er waren geen rubberen pijnverzachters te bekennen toen de Giro terugkeerde naar de muur van San Luca in 2009. Onderweg naar de zege loste Simon Gerrans fameus de toekomstige meervoudige Tour-winnaar Chris Froome .

“Ik reed voor het Cervelo Test Team en onze kopman was Carlos Sastre,” weet Gerrans nog. “Ons doel was met hem de Ronde te winnen, dus moesten we ons zo gedeisd mogelijk houden in de eerste paar weken. Pas in de laatste week zou de lont in het kruitvat gaan.”

Rubens Bertogliati gaat ervandoor op de klim naar san Luca in Bologna tijdens de veertiende etappe van de Giro d'Italia in 2019

Foto: Eurosport

Sastre stond vijfde in het klassement. In etappe 14 kregen Gerrans en ploeggenoot Philip Deignan een knikje: go! In een broeiende hitte van meer dan 30 graden moesten 4 cols in 172 km genomen worden met aan het einde een explosieve finale.

De 13 man sterke ontsnapping had een voldoende ruim gat met het peloton aan het begin van de klim. Na wat speldenprikken van de Oekraïner Andrey Grivko, kwam Rubens Bertoglati alleen op kop. Chris Froome, drie dagen eerder 24 geworden, probeerde het gat te dichten. Froome was een stuk vleziger dan de spichtige klerenhanger die we nu kennen, en dit was zijn eerste optreden in de Giro.

Gerrans haakte aan bij Froome’s tegenaanval en het duo greep Bertogliati op het eerste steile stuk van meer dan 10%.Maar pas in de Weeskinderenbocht toonde Gerrans zijn klasse. De Australiër begon aan het steilste deel en loste Froome meteen. Terwijl Gerrans het rode vod passeerde, kon je zijn onervaren rivaal tegen 16% omhoog zien zigzaggen tot hij opgepeuzeld werd door zijn achtervolgers.

Er was die dag enorm veel publiek. Veel toeschouwers keken vanuit de bogen van de portico en maakten van de finale een claustrofobisch maar sensationeel spektakel. Had Gerrans oog voor het toneel waarin hij de hoofdrol speelde?

Laat ik zeggen, dat ik niet echt bezig was met wat er te zien was in die klim. Ik was gefocust op het bereiken van de top, zo snel mogelijk, en op de samenwerking in de ontsnapping om niet te worden gegrepen door het peloton.

“Natuurlijk, weet ik nog hoe keisteil het was. Ik herinner me een smal poortje onderaan, maar van de omgeving herinner ik me weinig. Als je van voren zit in zo’n groep merk je niet veel, zelfs niet van het publiek, je focust je op je werk.”

Simon Gerrans en Chris Froome vechten het uit op de klim naar San Luca in Bologna tijdens etappe 14 van de Giro d'Italia in 2009

Foto: Eurosport

Gerrans soleerde naar de overwinning met 12 seconden op Bertoglatti. Froome kwam binnen op vierkante wielen op plek 6 op 36 seconden – zijn beste resultaat in de Giro van 2009.

Zou Gerrans zichzelf deze muur kunnen zien rijden met een gebroken sleutelbeen?

O god, nee Absoluut niet! Natuurlijk heb ik die foto gezien, maar ik had niet door dattie van deze klim was. Ik heb ook wel koersen uitgereden met gebroken botten, maar het doet verschrikkelijk zeer als je je bovenlichaam nodig hebt om aan je stuur te trekken. Op een steil stuk als San Luca gaat dat eigenlijk niet met een gebroken sleutelbeen.

Simon Gerrans fietst weg op de klim naar San Luca in Bologna tijdens de veertiende etappe van de Giro d'Italia in 2009

Foto: Eurosport

Hoe is het de andere winnaars van San Luca vergaan?

Moreno Argentin heeft twee dagen later nog een tweede scalp veroverd in Blockhaus. De Italiaan eindigde de 1984 Giro als derde na landgenoot Francesco Moser en de Fransman Laurent Fignon, die menig robbertje hadden uitgevochten vóór een zeer omstreden slottijdrit naar Verona.

Gerrans had al de etappe naar Prato Nervoso gewonnen in de Tour van 2008, en voltooide zijn Grand Slam later dat jaar met de zege in etappe 10 van de Vuelta, in Murcia.

Gerrans’ zege in San Luca zette de sluisdeuren open voor zijn Cervelo Test Team: Carlos Sastre won twee maal in de slotweek – op Monte Petrano en de Vesuvius – en werd vierde in Rome.

Na een schorsing met terugwerkende kracht van het Italiaanse duo Danilo di Luca en Franco Pellizotti werd Sastre later gebombardeerd tot runner-up na Denis Menchov . De Litouwer Ignatas Kono-valovas haalde een vierde zege binnen voor Cervelo in de slottijdrit in Rome.

Koning van de bergen Chris Froome praat met zijn voormalig ploeggenoot Simon Gerrans voorafgaand aan de achtste etappe van de Tour de France in 2012

Foto: Eurosport

Een jaar later in 2010 tekenden zowel Gerrans als Froome (geëindigd als 36ste in zijn eerste Giro) bij Team Sky. Na twee frustratierijke seizoenen, verliet Gerrans de Britse ploeg en tekende bij GreenEdge, het nieuwe Australische project. Froome leek hem even te volgen tot een plotselinge terugkeer van vorm in de Vuelta van 2011, waar hij op 13 seconden kwam van de eindoverwinning. Later, na de schorsing van Juan José Cobo, werd hem die alsnog toegekend.

Terug in de Giro in 2018, trakteerde Froome ons op één van de bijzonderste dagen in de geschiedenis van de Giro d’Italia door zijn rivalen (Tom Dumoulin, Simon Yates) weg te vagen via een solo van 80 km die hem in het roze hielp. Dat gaf hij natuurlijk niet meer af en daarmee voltooide hij zijn grand slam van zeges in grote ronden.

Hoe onwaarschijnlijk leek dat negen jaar eerder toen hij op die vierkante wielen de Basilica San Luca bereikte.

Dit was de derde aflevering van Kroonieken, door Eurosport – geschreven door Felix Lowe en verteld door Toon Kroon, de podcast wordt ingesproken door Karsten Kroon. Meer stukjes wielerhistorie door Felix zijn te vinden op Twitter via @SaddleBlaze. Eurosport volg je via @Eurosport_NL. Bovendien vind je ons op Instagram en Facebook.

Dit was de derde aflevering van een nieuwe serie – dus als je hebt genoten van deze etappe uit de wielergeschiedenis, abonneer je dan, vertel het door, en beoordeel ons bij jouw podcastaanbieder.

Vuelta a España
La Vuelta | Pascal Ackermann wint in Madrid. Roglic wint de Vuelta 2020
08/11/2020 OM 16:46
Wielrennen
La Vuelta | Pascal Ackermann wint in Madrid. Roglic wint de Vuelta 2020
08/11/2020 OM 16:30