Luister Kroonieken ook als podcast:
Apple: https://apple.co/3cikUqo | Spotify: https://spoti.fi/3smOu3Q
Je hebt zijwind en zijwind. Soms geeft zijwind wat stress. Soms leidt zijwind tot furieuze gevechten, tot waaiers vol venijn en frustratie. Maar de zijwind die het peloton op 29 maart 2015 in stukken scheurde was een volstrekt andere categorie.
Coppa Sabatini
Coppa Sabatini | Michael Valgren koning van Toscane na tweede overwinning
16/09/2021 OM 14:53
Gent-Wevelgem 2015. De kasseien-koers waarin een toekomstige Tourwinnaar van zijn fiets werd geblazen, ging de wielerboeken in als de koers waar een nieuw weertype het levenslicht zag: Gent-Wevelgem weer.
Gent-Wevelgem is één van de belangrijke Vlaamse koersen die voorafgaat aan De Ronde van Vlaanderen en biedt vaak onverwacht drama. In 2000 werd Erik Zabel gevloerd door een uitgebroken zwart paard: drie jaar later werd dekhengst Mario Chipollini gediskwalificeerd omdat hij een bidon naar een official op een motor had gesmeten.
Maar wat er losging in 2015 sloeg alles. Normaliter was Gent-Wevelgem een weinig opzienbarende koers voor sprinters. Dat jaar verwierf hij de status van een legende.
Thijs Zonneveld schreef een column voor NU.nl:
“Gisteren duurde Gent-Wevelgem een week omdat er zoveel gebeurde dat je het niet in één dag of in één koers kunt passen. En al helemaal niet in één column. Om de Gent-Wevelgem van gisteren te beschrijven heb je minimaal een trilogie van zestigduizend pagina’s nodig, bedrukt met hele kleine lettertjes. Je kunt een hoofdstuk of tien schrijven over de wind die renners en fietsen wegblies als plastic zakken van de Aldi over een leeg parkeerterrein. Je kunt een betoog van honderdduizend woorden tikken over de waanzin van koersen met windkracht negen, en je kunt net zo’n groot pleidooi schrijven over de schoonheid ervan.”
Voor koers-organisator Griet Langedock waren er twee kanten: enerzijds had haar koers nooit zoveel aandacht getrokken, anderzijds had deze vrijwillige-brandweervrouw nog nooit zo moeten afzien op een dag waar geen eind aan leek te komen. Zoals ze het pregnant samenvatte:
“Perfect – toen alles achter de rug was. Paniek, zorgen – op de dag zelf”.
Langedocks eerste probleem die zondag was niet die koude Noordzeewind die het vlakke Vlaanderland geselde met snelheden tot 90 km per uur. Nee, een aantal boeren had een demonstratie opgezet in startplaats Deinze, en later boven op de Kemmelberg. Binnen een paar minuten vóór de start kreeg Langedock ettelijke telefoontjes te verwerken

Protesterende boeren voor bij Gent-Wevelgem in 2015

Foto: Getty Images

De live uitzending was nog niet begonnen, maar de technici zagen natuurlijk wel hoe het peloton tot staan werd gebracht binnen vijf km na de start.
“Ik wist dat dit maar een kleine demo was, weet Langedok nog. Maar ook dat er bij de Kemmel maar liefst 500 boeren zouden staan. O shit, dacht ik. Als dat maar goed gaat”.
De koers kwam weer op gang, maar de problemen waren nog maar net begonnen.
“Toen kwam er nog een telefoontje vlak vóór de live uitzending. Ik moest meteen bij de regisseur komen. Daar zag ik de beelden van het peloton. Gaat dit over mijn koers, dacht ik. Dit herken ik niet. Is dit Gent Wevelgem? Gebeurt dit echt? Meen je dat nou?”
Wat ze zag was zo krankjorum, je kon er bijna om lachen. Renners wapperden over de weg, leunden zwaar in de wind of werden weggeblazen door rukwinden als vliegers op een winderig strand. Sommige gingen tegen de grond in bosjes van twee of drie, andere werden de berm in geblazen of, nog erger, in sloten langs de weg.
Een vroege ontsnapping kreeg na een bocht te maken met tegenwind en werd meteen terug in het peloton gedrukt. Dat peloton zou in tweeën breken met nog 100 km te gaan - als je nog kon spreken van een peloton. Het was volledig versplinterd nadat zich een aantal waaiers had gevormd langs een lange rechte bomenweg.

Het peloton in Gent-Wevelgem 2015

Foto: Getty Images

Langedock werd voortdurend gebeld en kreeg berichtjes van vrienden die naar de koers keken. “Ik kon zelf niet kijken omdat er steeds problemen opdoken. Er worden gewoon renners van de weg geblazen, kreeg ik te horen. In ik had iets van: overdrijven jullie niet? Hoe kan een renner van de weg worden geblazen?”
Eén van de vele telefoontjes – aanvankelijk kon ze niet opnemen – was van haar neef die voor het eerst de bezemwagen reed. “Hij belde me en van zijn bijrijder hoorde ik dat ze helemaal vol zaten. De beide busjes waren vol met 20 fietsen, er kon niks meer bij.”
Dus belde ze met een aantal reclame volgauto’s en kwam uit op een koelvrachtwagen van een bedrijf dat taarten bakte. Die werd naar de staart van het peloton gereden. Al gauw zat ook deze taarten-bus stampvol in de steek gelaten fietsen.

Mark Cavendish in 2015

Foto: Getty Images

Maar men bleef bellen. Toen de vrouwenkoers van Gent-Wevelgem de finale naderde, werd zij gebeld door iemand van de organisatie in Menen: Er waren leitegels van het dak van de kerk gevallen. De brandweer was erbij gehaald om de rommel op te ruimen, en te beoordelen hoe gevaarlijk de situatie was. Dit alles vlak voor de koers zou finishen. Langedock werd ook gebeld door mensen uit de VIPtent die bang waren dat de tent bij de streep zou wegwaaien. Ook kwamen waarschuwingen binnen van een reclameauto dat wegafzettingen waren omgevallen.
Toen belde de organisator van het boerenprotest. Er waren geen beelden vanuit de lucht. Als de helikopters niet zouden opstijgen om de demonstratie op de Kemmel te filmen, dreigde hij de weg te blokkeren bij de tweede passage van de renners, een sleutelmoment in de koers.
“Het was een nachtmerrie”, zegt Langedoc. “Wat zeg ik? De ene nachtmerrie na de andere.”
Eén van de renners die al vroeg afstapten, voordat het natuurgeweld hem daartoe dwong, was Bradley Wiggins die toen voor Sky reed.
“Ik zou ook afgestapt zijn met Wiggins en zijn mannen”, grapt Brian Cookson die toen voorzitter was van de UCI. Hij zat in een VIP bus om de koers op een aantal mooie punten te bekijken. Hij weet het nog goed, dat afschuwelijke weer.
De grimmigheid begon al bij de start. Het gutste van de regen en het ging steeds harder waaien. De hoge velgen waren niet geschikt voor deze harde zijwind. Het was angstaanjagend.
Volgens Cookson was het niet aan hem, maar aan de commissarissen en de koersorganisatie om te beslissen of de weersomstandigheden te gevaarlijk waren. “Ik weet wel dat men bezorgd was en op een aantal momenten ernstig overwoog de zaak af te gelasten.”
Volgens Langedock werd neutralisatie besproken. Maar men besloot dat dat het nog gevaarlijker zou maken voor de renners. Die zouden dan in één hoop gaan rijden en dat zou ze nog meer aan de elementen blootstellen
We moesten ze de mogelijkheid geven links of rechts te rijden, een beetje met de wind mee te gaan, we konden ze niet in één peloton stoppen. De koers neutraliseren was geen optie.

Lukasz Wisniowski

Foto: Getty Images

De meeste schade trad op rond km 70 van de 240 km lange koers, toen het zuidwaarts ging, de Franse grens over. De Belg Gert Steegmans, hier opgegroeid als renner, hield het stuur niet en plonsde in een modderige sloot. Een fotograaf ving de renner van Trek, toen hij lachend uit het water klom. Mathew Hayman, Luke Durbridge, Lars Bak en Dmitry Gruzdev namen ook een onvrijwillige duik. Gruzdev liet zijn fiets achter symbolisch drijvend in de prut.
Michael Schär belandde in een andere sloot. Lukas Wisniowski and Matti Breschel vormden één kluwen na een val op de kasseien, terwijl Martin Velits zijn sleutelbeen brak in een tuimeling samen met zijn Etixx-Quick Step teamgenoot Mark Cavendish. Andere renners met botbreuken waren o.a. Edvald Boasson-Hagen, winnaar van 2009, die na een val in dezelfde sloot als Steegmans, later in de wegafzetting werd gekatapulteerd op het marktplein van Cassel.
“Dan”, vertelt Langedock, “had je nog die renner die dacht dattie zijn tanden verloren had. Hij had een stuk groene plant in zijn mond na een val in het water, en dat zat vast in zijn gebit. Hij dacht dattie het kwijt was.”
De vroege ontsnapping werd gegrepen. Er waren nog ongeveer 125 renners in koers, voor de beklimmingen nog maar waren begonnen.
Met de storm van links, spleet het peloton in minstens vier waaiers. De uiteindelijke winnaar Paolini ging tot het gaatje om bij de voorste groep te komen. Op dat ogenblik was de Italiaan nog aan het werk voor Alexander Kristoff, die hem echter al gauw zijn zegen gaf om voor eigen roem te gaan.
De regen mocht dan wat minderen, dat deed het drama niet. Sylvain Chavanel worstelde met zijn regenjack in de stormvlagen. Hij kon het stuur niet loslaten en het kostte een paar kilometer, voor hij zich uit het jasje had gewurmd. Hij bleef wel overeind.
Dat lukte Nieuwzeelander Jack Bauer niet. Met piepende banden kwam de renner van Cannondale-Garmin tot staan in de ravitaillering, toen andermans jasje, niet dat van Chavanel, in zijn spaken terechtkwam. Hij kon ternauwernood een volgauto ontwijken en was zo nijdig dat hij zijn fiets hup in de sloot smeet. Later gaf hij toe bij Velonews dat dat ‘onsportief gedrag’ was.
Vanuit zijn commentaarhok voor Eurosport kon je ex-prof Brian Smith horen zeggen dat hij zijn ogen niet kon geloven: “Dit is gewoon een slachting. Zo’n koers heb ik nog nooit gezien. Renners worden zo van hun fiets geblazen, de berm in.”
Eén renner die overeind bleef en in de eerste waaier was terechtgekomen was Welshman Geraint Thomas, toen bij Sky. Hij kan het zich nog goed herinneren: “mensen werden weg gewapperd links, rechts en in het midden. Zoiets had ik nog nooit meegemaakt".
“Je kon nauwelijks overeind blijven. Dit was mijn zwaarste koersdag. Natuurlijk, kou en regen is afschuwelijk, vooral mentaal, maar die storm maakte de eindstreep halen al bijna onmogelijk. Het was ‘survival of the fittest’. Goddank, was ik prima in conditie en kon op de fiets blijven”.
Een paar kilometer na Bauer’s smijtpartij en vlak nadat Paolini, ondanks twee keer vallen, was overgestoken naar de eerste waaier, zwaaiden de voorste renners een open bocht om en werden daar opgewacht door een venijnige vlaag. Sep Vanmarcke, Daniel Oss en Thomas kon je zien leunen tegen de wind in een poging het stuur te houden.
Thomas werd naar rechts geblazen en klikte zijn rechtervoet los om zijn evenwicht te houden. Toen kwam, in de woorden van Thijs Zonneveld, “het moment dat Geraint Thomas boven de berm zweefde als een fakir op een vliegend tapijt.” Daniel Oss reed erbij en keek ernaar, vol ongeloof. Gelukkig kwam Thomas zacht terecht op het gras.
Deze legendarische val leidde tot vele internet memes. Volgens Langedock leek het alsof Thomas nooit eerder op een fiets had gezeten.
Volgens Thomas zelf: “De koers lag min of meer in de plooi. Wij zaten in de ontsnapping en dachten dat de wind wat was bedaard. Toen kwam die bocht naar links van 90 graden. Daar was die verraderlijke windvlaag, en ik lag in de berm. Ik dacht: Nee he, heb ik al die krankzinnige toestanden overleefd en krijgen we dit! Maar gelukkig was het een zachte landing. Ik zat zo weer op de fiets en sloot snel weer aan. Dat was fijn.

Geraint Thomas onderuit

Foto: Getty Images

Wat er zou zijn gebeurd als Thomas rechtop was gebleven, zullen we nooit weten. Maar vijf jaar na dato, oordeelt hij dat zijn vrijage met de berm geen invloed heeft gehad op de afloop.
“Ik geloof niet dat er gevolgen zijn geweest. Het geeft natuurlijk wat adrenaline. Maar het was sowieso een koers waarin voortdurend van alles gebeurde. Voor je iets door had, was er weer wat anders om aan te denken. Natuurlijk, terugkomen kost altijd energie, maar dit was niet doorslaggevend.”

Luca Paolini

Foto: Eurosport

Met nog 45 km te gaan, had eenzame leider Jurgen Roelandts twee minuten op het groepje van overgebleven favorieten en vier op de droeve resten van een geslagen peloton. Paolini zat op zijn derde fiets die dag, zag af en werd gelost op de Kemmel. De klim werd niet geblokkeerd door trekkers en hij beet op zijn tanden en vocht zich terug.
Roelandts leiderschap zat erop. Niki Terpstra reed lek. Ploegmaat Stijn Vandenbergh toog ten aanval. Terpstra klauwde zich terug in de strijd en ging zelf in de aanval, Paolini op zijn hielen. Thomas was genoodzaakt de achtervolging te leiden, met Vandenbergh irritant aan het wiel.
Het was een frustrerende finale voor de Welshman die met zijn zege in Harelbeke van drie dagen eerder had bewezen dat hij de renner in vorm was.
“Ik was favoriet. Ik vloog!”, grapt Thomas. “Dat Paolini won verraste me wel. Zoals die koers verliep – die twee van Quick Step hielden me als haviken in de gaten. Als ik bewoog, bewogen zij. Dus liet ik het initiatief aan hun. Toen Paolini ging, ging ik er van uit dat die Quicksteppers mee zouden gaan. Als ze mij de overwinning niet gunnen, doen ze dat Paolini ook niet. Dat lijkt me logisch. Het was aan hen. Maar, typisch Quickstep, ze hebben het verkloot.”
Met andere woorden, bij voorbeeld die van Zonneveld: “Je kunt een schrift zo dik als het telefoonboek van Shanghai vullen over de tactische keuzes van Stijn Vandenbergh”.
Paolini zag dat zijn rivalen helemaal gesloopt waren (“alla frutta” op zijn Italiaans) en demarreerde met nog 6 km te gaan. De senior in de kopgroep profiteerde van het
Als eerste van slechts 39 renners kwam de 38-jarige aan de finish, wijzend op zijn hoofd en zijn borst, de fraaiste overwinning van zijn carrière. Later verklaarde hij dat dat gebaar betekende dat je voor de zege in een dergelijke koers niet alleen de benen moet hebben, maar ook het hoofd en het hart.
Terpstra en Thomas finishten 11 seconden later, volgens Langedock “als levende doden”. Voor haar was het een enorme opluchting dat de resterende renners heel binnen kwamen, en een extra bonus dat de finale zo spannend was.
“Na een lange dag, na al dat gebel, met al die problemen, al die vertwijfeling van O god, moeten we die koers niet stopzetten, ja, we moeten stoppen, na al die ellende, heb je daar Paolini met de meest imposante overwinning in zijn carrière. Paolini en zijn baard! Ik moet denken aan dat liedje: Al die de dood en de duivel niet duchten, moeten mannen met baarden zijn. Dit was weer voor de mannen met baarden. We hebben het overleefd, het was alsof er duizend kilo van mijn schouders viel.”

Geraint Thomas in achtervolging op Paolini

Foto: Getty Images

Twee maanden later, vlak vóór de start van de Giro, verlengde Paolini zijn contract met Katusha met een jaar. Twee maanden later werd hij uit de Tour getrapt na een positieve cocaïne test. Paolini redeneerde dat dit, technisch gesproken, een out-of-competition positief was. Hij had de coke genomen tijdens een serieuze dip in een trainingskamp om een verslaving aan cafeïne en slaapmiddelen het hoofd te bieden.
Hoewel de UCI oordeelde dat hij niet bewust anti-doping regels had overtreden, werd de Italiaan voor 18 maanden geschorst en ontslagen door Katusha. Na zijn schorsing kon hij geen nieuw contract bemachtigen. Hij had hard getraind om weer in vorm te geraken, maar met 40 stapte hij met tegenzin uit het wielrennen . Via Twitter liet hij weten, “Ik kom terug …. Ik werk aan een nieuw leven!!”. Dat nieuwe leven hield in dat hij een luxe koffietent begon onder de naam Caffè Monti, op een steenworpafstand van de finish van Il Lombardia, een koers die hij in 2009 als vierde beëindigde.
Voor Thomas, de veelzijdige Welshman, geldt dat hij Gent-Wevelgem nog steeds niet gewonnen heeft. Hij heeft zelfs geen eendaagse klassieker meer gewonnen. Hij heeft kennelijk andere keuzes gemaakt. Was het deze koers die hem deed besluiten de klassiekers vaarwel te zeggen?
“Nee”, vertelt Thomas Eurosport. “Ik stond dat jaar vierde in het AK van de Tour na 18 etappes. Ik besloot mijn ambities naar de Grote Rondes te verleggen. Daar ging ik me op focussen in plaats van van alles te proberen.”
Dat loonde. Twee maal finishte hij als 15e. Hij crashte uit de Tour in 2017, maar werd in 2018 de eerste Welshman die de grootste prijs in het wielrennen wist te winnen.
Het drama Gent-Wevelgem 2015 werd in 2016 een tragedie toen de Belg Antoine Demoitié de dood vond in deze koers. Na een valpartij werd hij aangereden door een motard. Twee jaar later noodzaakte een brand 5 km vóór de finish Griet Langedock en haar team te elfder ure een andere route te improviseren.

Een fiets verlaten in het water

Foto: Getty Images

Achteraf was er veel discussie over de vraag: had die koers niet moeten worden afgelast vanwege het weer? Toentertijd vond Brian Cookson, president van de UCI: “De omstandigheden waren moeilijk, maar niet onmogelijk. We hebben een echte klassieker gezien. Fantastisch om te zien, toch? Hier praten we nog jaren over”.
Vijf jaar later is Cookson nog niet van gedachten veranderd. “Het was eigenlijk afgrijselijk, maar ik vond het toen niet onmogelijk. Natuurlijk was het een uitdaging, maar ik hou het bij wat ik toen zei. We hebben een schitterende, epische koers gezien.”
“We moeten niet vergeten dat koersen op de weg per definitie op de weg gebeuren. Je hebt altijd wisselende condities; je bent altijd van het weer afhankelijk. De weg is geen Formule I circuit, waar alles onder controle is met afzettingen en zo. Dat is het mooie, maar soms het moeilijke van een wegwedstrijd. Het is een levende sport die zich afspeelt in een heel veranderlijke en uitdagende omgeving met wisselend terrein en wisselend weer.”
Een Grote Ronde kost je jaren van je leven wordt gezegd. Voor Griet Langedock was één Gent-Wevelgem wel genoeg.
“Die dag heeft me echt grijze haren bezorgd. Pas de volgende dag kon ik de koers bekijken en ik had iets van: Oh, mijn hemel, wat spannend!”
“Voor de fans thuis en voor de media was het: Jeetje, wat gebeurt daar? Maar voor mij als organisator, ging ik dood, en niet één keer, maar een aantal.
Langedock krijgt nog nachtmerries als ze bedenkt wat er had kunnen gebeuren, als er, stel, een vermolmde boom was omgewaaid, en terecht gekomen op het peloton. “We zouden zijn afgebrand als misdadige moordenaars”.

Een van de vele crashes van Gent-Wevelgem 2015

Foto: Getty Images

De UCI kent sinds kort een Extreem Weer Protocol, en sinds die tijd komen vergelijkbare wedstrijden nauwelijks meer voor. Zo is bijvoorbeeld de 19de etappe van de Tour van 2019 geschrapt vanwege een abnormale storm, inclusief modderstromen, in de Alpen.
Cookson, onder wiens bewind het Extreem Weer Protocol is ingevoerd, zegt:
“Wij letten tegenwoordig meer op de veiligheid voor de renners. Dat lijkt me terecht. Dat epische van vroeger wordt nu niet meer geaccepteerd. Sneeuw, ijs, dat soort dingen. Daarom heeft de UCI het Extreem Weer Protocol vastgelegd.”
Thomas bevestigt dat de Gent-Wevelgem van 2015 vijf jaar later niet zou zijn doorgegaan.”
“Ik denk niet dat we nu zouden koersen in die omstandigheden. Het was krankzinnig, veel te riskant. Maar iedereen heeft het er nog steeds over en er zijn coureurs die er gek op zijn. Je klaagt wel over rotdagen, maar naderhand zien ze je als legendes, vol heroïek. Nu zeg ik, het was beslist te gevaarlijk, de wedstrijd had geschrapt moeten worden.”
“In ieder geval”’ zegt Langedock, “hebben we er een nieuwe uitdrukking aan overgehouden: Gent-Wevelgem weer. Niet alleen in België, je ziet hem ook op Twitter.
Dit soort koers levert de sport ook nieuwe fans op. Vraag het maar aan Thijs Zonneveld die zijn column als volgt eindigt:
“Laat ik het zo zeggen: de volgende keer dat iemand je vraagt waarom je in godsnaam toch altijd naar dat wielrennen kijkt, dan sleep je diegene met zijn haren achter een computer, google je op ‘YouTube Gent-Wevelgem 2015’en klik je op ‘play’. Want de koers van gisteren is het beste bewijs dat wielrennen de zwaarste, belachelijkste en mooiste sport is die er bestaat”.
Luca Paolini brengt je een kop koffie aan de oevers van het Comomeer en bromt: “Helemaal waar.”
Coppa Sabatini
Coppa Sabatini | Michael Valgren koning van Toscane na tweede overwinning
16/09/2021 OM 14:53
Ronde van Luxemburg
Ronde van Luxemburg | Sacha Modolo snelste in massasprint
16/09/2021 OM 14:32